تاریخ سرایش منظومة حماسی جهانگیرنامه قاسم مادح

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

در راستای تبیین و تشریح مجموعة حماسه ملی ایران، نداشتن آگاهی دقیق از تاریخ سرایش و نام سرایندة اغلب منظومه‌های حماسی پس از شاهنامه، از مهم‌ترین چالش‌های پیشِ روی پژوهش‌گران این حوزه است که سکوت معنادار تذکره‌ها در این باب نیز بر این مشکل دامن می‌زند. تنها معادلات سبک‌شناسی، زبان‌شناسی و برخی اشارات بینامتنی است که باب حدس و گمان را در این زمینه گشوده نگه‌داشته است. منظومۀ حماسی جهانگیرنامه نیز از همین دست است؛ با وجود این‌که سرایندة آن در ابیات پایانی، خود را قاسم مادح و محل نظم اثر را هرات معرفی می‌کند ولی تاریخ نظم اثر هم‌چنان از سوی پژوهش‌گران محل تردید و گمانه‌زنیست. اما، نگارنده بر آن است که سرایندة جهانگیرنامه در آخرین بیت این منظومه، علاوه بر مکان، زمان سرایش اثر را نیز در قالب ماده-تاریخ بیان کرده است و 1077 ه.ق را سال به نظم کشیدن آن اعلام می‌کند. بررسی شواهد و قرائن زبانی، تاریخی و ادبی، تعلّق این منظومه را به نیمة دوم قرن یازدهم تأیید می‌کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Date of composition the epic poem of Jahangirname of Qasem Madeh

نویسنده [English]

  • hamed mehrad
ferdowsi university
چکیده [English]

In order to explain the epic literary genre in Iran, the greatest challenge is unaware of date of most epic poems after shahname and theirs poets. Significant silence of biographies also adds to this problems. Only with the stylistic, linguistic, and inter-textual gestures it can be guessed about this. The epic poem of Jahangirname is also in this category. Despite the fact that the poet, in his final verses introduces herself Qasem Madeh, and Herat as the locality of his poetry, But researchers are skeptical of the time it was created. In spite of all that, the author believes that in addition to the place, the poet of Jahangirname has also announced the date to compose it in final verse in the form of chronogram. He proclaims that the date of its creation is 1077 A.H. Historical, linguistic and literary evidences also confirms the belonging of Jahangirname to the second half of the eleventh century

کلیدواژه‌ها [English]

  • Jahangirname
  • Shahjahan
  • Owrangzib
  • chronogram
  • enigma