تحلیل تراژدی‌های شاهنامة فردوسی بر پایة افسانة مضمون ارسطو

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 هیأت علمی/ دانشگاه رازی

2 دانشجوی دکتری/ دانشگاه رازی

چکیده

چکیده
ارسطو تراژدی را به اجزایی شش‌گانه تقسیم کرده‌است و افسانة مضمون (پیرنگ) از اهمّ آن‌هاست که پیرنگ تراژدی‌های شاهنامة فردوسی همگونی قابل توجّهی با آن دارد. این پژوهش با هدف تبیین پیرنگ تراژدی‌های شاهنامة فردوسی بر پایة دیدگاه ارسطو با رویکردی توصیفی- تحلیلی انجام شده و نشان داده‌است که پیرنگ تراژدی‌های شاهنامه غالباً با عنصر پیرنگ ارسطویی و اجزای آن: بازشناخت، دگرگونی و واقعة دردانگیز هم‌خوانی دارد، چنان که روابط علّی و معلولی رخدادهای تراژدی‌ها، وجود بازشناخت و دگرگونی در آن‌ها و واقعة دردانگیز سرنوشت قهرمان، خواننده را به خواندن چندین بارة تراژدی‌های شاهنامه ترغیب می‌کند. بنا بر این، راز ماندگاری و جذابیت تراژدی‌های شاهنامة فردوسی ریشه در پیرنگِ محکم و استوار آن‌ها دارد که با الگوی ارسطو تا حدود زیادی منطبق است، اگر چه رویکرد ناهمگونی پیرنگ تراژدی‌های شاهنامة فردوسی با الگوی پیرنگ ارسطویی در بخشی از ساختار روایی مانند پیشگویی آغاز آن‌ها و غلبة سرنوشت و تقدیر فرجامین در این تراژدی‌ها وجود دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of Ferdowsi’s Tragedies in Shahname Based on Aristotle’s Plots

نویسنده [English]

  • Peiman Reihani Nia 2
2 PHD student of Persian Language and Literature/ Razi University
چکیده [English]

Abstract
Aristotle divides tragedy into six parts including plot and the plot of Shahname’s tragedies have is on a par with Aristotle’s theory. The aim of this study is to delineate the plots of Shahname’s tragedies based on Aristotle’s theory with a descriptive-analytic approach and then to show that the plot of Shahname is in line with Aristotelian plot and its parts including: recognition, transformation and catastrophe, in a way that the cause-and-effect relationship among the events of the plot, their recognition and transformation and the bitter fate of the protagonist, motivates the reader to read Shahname for several times. Therefore the reason for the longevity and attraction of Shahname’s tragedies lie in their strong and firm plots which corresponds to Aristotle’s pattern, and also important is the different way of plots of Shahneme’s tragedies with an Aristotelian pattern in predicting their beginning and the dominance of fate in them.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Epic literature
  • Shahname of Ferdawsi
  • Tragedy
  • Aristotle
  • Plot