تطبیق مفاهیم نمادین شیر در آثار حماسی، غنایی و عرفانی (با تکیه بر شاهنامه‌ی فردوسی، خمسه‌ی نظامی و مثنوی مولوی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد واحد جنوب دانشکده‌ی ادبیات

2 دانشگاه آزاد تهران ایران

چکیده

نمادها بخشی از فرهنگ یک ملّت هستند که برای درک بهتر اسطوره‌های آن ملّت باید به مفاهیم آن‌ها پی برد. نماد، ع‍ﻼمت، اشاره یا کلمه‌ای است که پیامی گاه متناسب با ظاهر و گاه ورای معنی ظاهری خود دارد. جانوران، گیاهان، آدمیان، اشیا و... مصادیقی هستند که با نمادها در پیوندند.
این پژوهش با روش کتابخانه‌ای و شیوه‌ی توصیفی ـ تحلیلی بـه بررسی تطبیقی مفاهیم نمادین شیر در آثار حماسی، غنایی و عرفانی (با تکیه بر شاهنامه‌ی فردوسی، خمسه‌ی نظامی و مثنوی مولوی) می‌پردازد.
ابتدا نگرش حاکم بر اوستا و متون پهلوی در مورد شیر خواهدآمد؛ آن‌گاه مفاهیم نمادین این چارپا در حیطه‌های حماسه، غنا و عرفان بیان خواهدشد. نیز در پایان هر قسمت درصد تطبیق مفاهیم نمادین در دو یا هر سه اثر، بسامد نام جانور و درصد کاربرد مفاهیم نمادین شیر در هر اثر تعیین می‌گردد.
نتیجه‌ای که از این مقاله به دست آمده، این است که شیر پرکاربردترین جانور از نظر تکرار نام‌ (با 1487 بار کاربرد) و بعد از اسب، دومین جانور پرکاربرد از نظر شمار مفاهیم نمادین (با 19 مفهوم) است. چهار مفهوم نمادین آن (دلیری، قدرتمندی، شکارکنندگی و خشمگینی) در هر سه اثر (21 درصد) و شش مفهوم (تنومندی، چالاکی، ظالم بودن، کینه‌توزی، بزرگان و وفاداری) در دو اثر (5/31 درصد) مطابقت دارد؛ نه مفهوم (5/47 درصد) نیز فقط در یکی از سه اثر به کار رفته‌ است. نیز 5/47 درصد مفاهیم در حیطه‌ی حماسی، 5/10 درصد مفاهیم در حیطه‌ی غنایی و 5/42 درصد مفاهیم در حوزه‌ی عرفانی می‌گنجند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Comparison of Lion’s Symbolic Concepts in Epic, Lyric, and Gnostic Works (On the Basis of The Shah-Nameh by Ferdowsi, The Khamseh by Nizami, and The Masnavi by Molavi)

نویسندگان [English]

  • hamid ayaz 1
  • soheala moosavi sirjani 2
1 university azaz eslamik of iran tehran
2 university azad iran tehran
چکیده [English]

Symbols are a part of a nation’s culture which their concepts should be comprehended for better understanding of that nation’s myths. Symbol is a sign, hint, or a word that may have a message according to its outward or beyond it. Animals, plants, human beings, objects, etc. are instances that are in relation to symbols.
In this study, we investigate symbolic concepts of lion in The Shah-Nameh, The Khamseh, and The Masnavi comparatively and according to the library method and descriptive-analytic method.
At first, we will have the dominated attitude on Avesta and Pahlavi texts about lion, then symbolic concepts of this quadruped in epic, lyric, and gnostic domain will be expressed. At the end of each part, we will determine the percentage of collation of the symbolic concepts in two or all three works, frequency of the animal’s name, and percentage of usage of lion symbolic concept in each work.
The outcome of this article is this point that lion is the most frequent animal according to the repetition of its name (1487times) and after horse, it is the second animal according to the symbolic concepts (19concepts). Its four symbolic concepts (Bravery, strength, hunting, and fury) in all three works (21 percent) and six concepts (burliness, agility, cruelty, malice, grandee, and loyalty) in two works (31.5percent) are conformed; and nine concepts (47.5percent) are only used in one of the three works. In addition, 47.5percent of concepts are in epic domain, 10.5percent in lyric one, and 42.5percent in gnostic domain.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Key Words: "symbol"
  • "lion"
  • "epic literature"
  • "lyric literature"
  • "mystic literature"