تحلیل نشانه شناختی سبک سه نگاره شاهنامه فردوسی با عنوان "کشتن بهرام گور اژدها را"

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور

چکیده

نشانه شناسی به مطالعه‌ی نظام‌های نشانه‌ای در زندگی اجتماعی می‌پردازد. نظریه‌های نشانه‌شناختی در زمینه تحلیل آثار هنری و تصویری نیز کارآمد هستند. نشانه‌شناسی در تحلیل متن بصری و سبک آثار هنری به گستره‌ی معناهای متن نزدیک می شود.
آفرینش هنری، عینیّت بخشیدن به زیبایی است و در نگاه نگارگر ایرانی قلمرو زیبایی با عالم مثال قرین است؛ فضا در نگارگری ایرانی نمودی است از فضای ملکوتی. وهنرمند در بیان آن از زبان واقع‌گرایانه استفاده نمی کند؛ بلکه زبان او، زبان نماد و نشانه است.
مطالعه تطبیقی سه نگاره با عنوان مشترک «کشتن بهرام گور اژدها را» از سه شاهنامه‌ی«سلطان ابوسعید» (مورخ 730هـ.ق)، «شاهنامه مکتب شیراز»(مورخ 771هـ.ق محفوظ در موزه‌ی توپقاپی سرای استانبول.) و شاهنامه‌ای مربوط به مکتب مشهد- قزوین (مورخ 988هـ.ق) از منظر نشانه‌شناسی و سبک هنری آن از اهداف مقاله است. مقاله، در ابتدا به بحث عالم خیال و تآثیر و بازتاب آن در این نگاره‌ها پرداخته ، سپس به نشانه‌های نمادین، نمایه‌ای و شمایلی دو نگاره پرداخته‌ است و در خلال پژوهش، معانی ضمنی اژدها و بن-مایه‌ی اژدها کشی مورد بررسی قرار می گیرد. همچنین شخصیت بهرام در اسطوره و تاریخ تبیین می شود. این پژوهش تطبیقی و توصیفی تحلیلی می باشد. دستاوردها نشان می دهند گرچه نگارگر بر به تصویر کشیدن اصل شعر وفادار است اما در عین حال تابع صرف متن نبوده است، بلکه با انتخاب فرازی از شعر و در آمیختن آن با خیال و ارزش‌های عرفی و هنری در برهه تاریخی خود روایت تصویری خلاقانه خود را از این مضامین ارائه می‌دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Semiotics analysis of painting styles at three shahnameh in the story of “Dragon Killing by Bahram Gur”

چکیده [English]

Semiotics is the science of social life focuses on the study of sign systems. But semiotic theories in the field of art and video are also efficient. Today semiotics as an approach to the analysis of visual text and style of the works of art can bring us to the range of meanings of the text.
The purpose of artistic creation is to objectify beauty and in an Iranian painter opinion the beauty territory is closed to the likeness world; so Iran's space in the painting is so heavenly space. When the artist seeks to explain what is sacred, he cannot use realistic language; and the most expressive language to express spiritual matters is the language of symbols and artistic style associated with it.
Comparative Study of Three common images as "kill the dragon Bahram Gur" three Shahnameh "Sultan Abu" (dated 730 AH), "School of Shiraz Shahnameh" (dated 771 AH reserved in Saray Topkapi museum in Istanbul.) Shahnameh of Mashhad and Qazvin school (dated 988 AH) in terms of semiotic and its artistic style is of the purposes of this paper.Thus, first the discussion of the world of imagination has been raised and its impact and reflection on these images has been taken into consideration. Then the symbolic signs, icons used in the two images have been investigated and during the investigation, the implications of the

کلیدواژه‌ها [English]

  • semiotics
  • Shahnameh painting
  • Tabriz School the first
  • the School of Shiraz
  • Qazvin- Mashhad school