نام‌دهی در شخصیت‌پردازی: فتنه یا آزاده؟

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

داستان بهرام‌گور و کنیزش در شکارگاه را هم فردوسی روایت کرده است و هم نظامی. این پژوهش به چگونگی فرآیند اسم‌گذاریِ «متفاوتِ» یک «شخصیتِ واحد» در این دو روایت می‌پردازد. بررسی شخصیت‌پردازی با تمرکز بر مقولة «فرآیند نام‌دهیِ شخصیت‌ها» نکته‌ای است که در پژوهش‌های نظری و عملی کمتر مورد توجه بوده است و این مقاله بر آن تمرکز می‌کند. نام کنیزکِ بهرام در روایتِ فردوسی «آزاده» و در روایت نظامی «فتنه» است. پرسشِ اصلی این پژوهش عبارت است از این که در این داستان شخصیت‌پردازی از طریق نام‌های تمثیلی (نمادین) چگونه تقویت می‌شود. برای تحلیل این امر بررسی چگونگیِ شخصیت‌پردازی و کانون‌سازی ضروری است. طبق نتیجه به دست آمده، نام‌گذاری‌ها با «ژانرهایِ» این روایت‌ها کاملاً متناسب و هماهنگ است. به عبارت دیگر،‌ تفاوت بین دیدگاه و انگیزه‌های فردوسی و نظامی، که به خلق ژانرهای متفاوت نیز می‌انجامد، سبب روایتگری و بالتبع نام‌گذاری‌هایِ متفاوت دو شاعر در داستانی واحد شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Naming in characterization; “Azadeh” or “Fetneh’

نویسنده [English]

  • Samira Bameshki
Assistant Professor of Ferdowsi University of Mashhad
چکیده [English]

The story of “Bahram and his bondmaid in hunting-ground” is narrated by both Ferdowsi and Nezami. This essay considers the different nominalization process of one character in two narrations in detail. The study of characterization on basis of characters nominalization is a significant point which is not considered nor in theoretical researches not in practical ones. Bahram’s bondmaid is named “Azadeh” in Shahnameh and named “Fetneh’ in Haft-Peykar. The main question in this article is that how do analogous names reinforce the characterization. For analyzing this case, considering the kinds of characterization and focalization are necessary. As a results show, naming is in compatible with the narrations’ genres completely. In the other word, the difference between Ferdowsi and Nezami’s viewpoints and motivations, leading to different genres creation, bring about different narration and consequently different naming in one story. Analogous names can represent character’s features through some ways such as morphological kind and semantic connection which explained in this story.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bahram and his bondmaid
  • Shahnameh
  • Haft-Peykar
  • characterization
  • naming