ریخت شناسی همای نامه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

همای نامه از منظومه های حماسی نه چندان شناخته شدة متعلّق به قرن ششم یا هفتم ادب فارسی، از نویسنده ای نامعلوم از نمونه های قابل تحلیل و بررسی است. پشتوانة نظری این پژوهش، روش ولادیمیر پراپ، آرتور آسا برگر و پل ریکور از ساختگرایان معروف در ریخت شناسی داستان ها و قصّه های عامیانه، اساطیری و حماسی است.
نتایج تحلیل، نشان می دهد که این داستان از یک چارچوب کلّی دربردارندة وضعیّت آغازین، رویدادهای ناشی از کمبود و شرارت، و پایانی خوش برای قهرمان تشکیل یافته است. می توان توالی کنش ها در منظومه را بر مبنای عناصر مهم شخصیّت، انگیزش، کارکرد، حرکت و تکرار، ریخت شناسی کرد. هفت شخص این داستان با در نظر گرفتن چند وجهی بودن شخصیّت آنان، شامل اشخاص یادشده در نظریة پراپ است؛ با این تفاوت که به جای «قهرمان دروغین»، شخصیّت «جانشین قهرمان» حضور دارد. تعداد عناوین کارکردهای اصلی با تکرار، هشتاد و سه کارکرد است، با این تأکید که بعضی از آنها در مقایسه با نظریة پراپ تازه است و در تعدادی کارکردها با عنوان مشابه، مفاهیم جدید ارائه شده است. کارکرد «جنگ» و «پیروزی» بیشترین عناصر تکرارشوندة داستان هستند و حرکت ها از ترکیب سه شیوة حرکت های داستانی و الگوی حرکت برگر بهره برده است. بنابراین، می توان به نمونه ای از ساختار منظومه های حماسی به خصوص رمانس حماسی دست یافت و آن را در آثار مشابه جستجو کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Morphology of Homay Nameh

چکیده [English]

Homaynameh is a not-so-known epic book that is written in the sixth or seventh century of Persian literature, by unknown authors, which is interesting to be analyzed. The theoretical basics of the study is based on methods proposed by famous Structuralists of morphology of stories, folklore, mythological and epic tales, including Vladimir Propp, Arthur Asa Berger and Paul Ricoeur.
The results show that the story is formed of a general framework including the starting status, events resulting from shortcomings and evil, and a happy end for the hero. We can perform the morphology of sequence of reactions in the book based on important elements of character, motivation, function, movement and repetition. Seven people of the story considering multifaceted of their character includes characteristics of people mentioned in Propp's theory; with the difference that instead of “fake hero” the character of “hero character” is present. Number of main functions considering their repetitions was eighty-three functions, with the emphasis that some of them are new in comparison with the theory of Propp and in some functions with similar titles, new concepts are presented. The functions of “war” and “victory” have had the most repetition for elements of story and the movements of the combination of three story movements and Berger movement pattern. Therefore, we can find examples of epic book structure, especially epic romances, and to look for it in the similar works

کلیدواژه‌ها [English]

  • Homay Nameh
  • Morphology
  • Epic romances